Chiến lược tự chủ an ninh: Vì sao châu Âu không nao núng trước ông Trump?

Việc thúc đẩy lộ trình tự chủ an ninh châu Âu đang trở thành ưu tiên hàng đầu khi các quốc gia EU bình thản đón nhận những tuyên bố rút quân đầy gây sốc từ ông Trump.

Những thông báo về việc rút 5.000 quân Mỹ (hoặc nhiều hơn) khỏi Đức thường được truyền thông quốc tế mô tả như một “quả bom” chấn động. Tuy nhiên, trái ngược với sự náo loạn trên mặt báo, phản ứng từ các nhà lãnh đạo châu Âu lại điềm tĩnh đến bất ngờ. Sự bình thản này không đến từ sự chủ quan, mà xuất phát từ một chiến lược tính toán kỹ lưỡng về tương lai an ninh khu vực.

Khi đe dọa trở thành động lực cho sự tự cường

Tại hội nghị thượng đỉnh các lãnh đạo châu Âu ngày ³⁄₅, Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Store đã thẳng thắn chia sẻ quan điểm về việc châu Âu cần gánh vác trách nhiệm lớn hơn đối với an ninh của chính mình. Đây không còn là một lựa chọn, mà là một yêu cầu bắt buộc trong bối cảnh chính sách đối ngoại của Mỹ trở nên khó dự đoán.

Đồng quan điểm, Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius coi động thái của Washington là “điều có thể dự đoán trước”. Thay vì hoảng loạn, Berlin đang đẩy nhanh tiến trình hiện đại hóa lực lượng vũ trang, tối ưu hóa mua sắm khí tài quân sự và nâng cấp cơ sở hạ tầng phòng thủ. Việc Mỹ rút quân, trong mắt các nhà hoạch định chính sách Đức, thực chất là một cú hích để họ hiện thực hóa mục tiêu tự chủ chiến lược.

Theo Mark Sappenfield, nhà bình luận từ CS Monitor, lộ trình tăng cường phòng thủ của châu Âu đã được định hình và sẽ không bị thay đổi bởi việc rút một vài nghìn quân. Thậm chí, Peter Chase từ Quỹ German Marshall nhấn mạnh rằng việc “cuống cuồng” trước các lời đe dọa chỉ khiến đối phương nắm thế thượng phong. Châu Âu hiện nay đã tỉnh táo hơn trong việc quản trị rủi ro chính trị.

Những “quân bài” kinh tế và quân sự: Ai thực sự nắm lợi thế?

Căng thẳng leo thang khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz chỉ trích chiến lược đàm phán với Iran của Mỹ là thiếu thuyết phục và khiến Washington bị “làm bẽ mặt”. Đáp lại, ông Trump không ngần ngại công kích cá nhân ông Merz trên mạng xã hội. Tuy nhiên, nhìn sâu vào bản chất, những lời đe dọa về thuế quan hay rút quân thường mang tính biểu tượng nhiều hơn là thực chất.

Hãy xem xét đòn thuế 25% đối với ô tô châu Âu. Dù một nghiên cứu cho thấy Đức có thể tổn thất 18 tỷ USD, nhưng thực tế là hầu hết các hãng xe EU đều có nhà máy sản xuất ngay tại Mỹ. Nếu áp thuế, ông Trump sẽ trực tiếp gây tổn thương cho chính những công nhân Mỹ đang làm việc trong các cơ sở này. Đây là một ví dụ điển hình về việc các lời đe dọa “đao to búa lớn” thường vấp phải rào cản lợi ích nội tại của chính nước Mỹ.

Về mặt quân sự, dữ liệu từ Trung tâm Dữ liệu Nhân lực Quốc phòng Mỹ (DMDC) cho thấy Đức là nơi đồn trú đông quân Mỹ nhất châu Âu với 36.436 quân nhân (tính đến tháng ¹²⁄₂₀₂₅). Đây không chỉ là nơi bảo vệ Đức, mà còn là tổng hành dinh của Bộ tư lệnh châu Âu (USEUCOM), trung tâm y tế và kho vũ khí chiến lược. Việc rút quân quy mô lớn sẽ gây khó khăn cho chính khả năng triển khai sức mạnh toàn cầu của Washington, đặc biệt là trong các cuộc xung đột tại Trung Đông hay Iran.

Nỗi lo thực sự: Ukraine và sự rạn nứt của NATO

Dù bình thản trước các đòn trừng phạt đơn lẻ, châu Âu vẫn đối mặt với một câu hỏi mang tính sống còn: Liệu Mỹ có tiếp tục ủng hộ Ukraine và duy trì cam kết với các đồng minh NATO trong tương lai?

Việc ông Trump đe dọa rút lại cam kết gửi tiểu đoàn và tên lửa tầm xa tới châu Âu được đánh giá là “đòn giáng mạnh hơn” so với việc rút quân đồn trú. Laurel Rapp từ Chatham House nhận định rằng việc áp dụng các biện pháp gây áp lực lên chính đồng minh hiệp ước là một bước đi nguy hiểm, làm suy yếu sự gắn kết của khối NATO.

Kết luận lại, những rủi ro từ chính sách “nước Mỹ trên hết” vô hình trung đã đẩy châu Âu vào một lộ trình mới: Tự cường để không còn bị phụ thuộc. Khi không còn đặt toàn bộ niềm tin vào một chiếc ô an ninh duy nhất, châu Âu có thể sẽ tìm thấy những lợi thế chiến lược mới mà họ từng bỏ qua trong nhiều thập kỷ qua.

Theo bạn, liệu sự tự chủ an ninh của châu Âu có đủ để thay thế vai trò của Mỹ trong việc kiềm chế các cường quốc đối trọng? Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn ở phần bình luận.