Sri Lanka: Sự Trỗi Dậy Của "Viên Ngọc Ấn Độ Dương" Sau Khủng Hoảng

Kinh tế Sri Lanka đang chứng kiến một cuộc chuyển mình ngoạn mục, tận dụng vị trí chiến lược tại Ấn Độ Dương để tái thiết nền tảng tài chính và thu hút đầu tư quốc tế mạnh mẽ.

Không còn là một quốc gia chật vật với những cuộc khủng hoảng nợ, Sri Lanka hiện nay đang hiện thực hóa tiềm năng của một “trạm trung chuyển” toàn cầu. Với dân số khoảng 22 triệu người, quốc đảo này không chỉ sở hữu vẻ đẹp thiên nhiên mà còn nắm giữ chìa khóa địa chính trị quan trọng tại Nam Á.

Vị thế “ngã tư đường” của thương mại hàng hải toàn cầu

Sri Lanka sở hữu một lợi thế mà không phải quốc gia nào cũng có được: nằm gần như chính giữa điểm nối Đông - Tây, sát vách đường biển huyết mạch nối liền eo biển Malacca và kênh đào Suez. Đây là khu vực vận chuyển hơn ²⁄₃ lượng dầu mỏ và một nửa số tàu container của toàn thế giới.

Nhờ sự hội tụ của các tuyến hàng hải từ vịnh Ba Tư, Đông Phi đến Đông Nam Á, các cảng biển như Colombo và Hambantota không đơn thuần là nơi bốc dỡ hàng hóa, mà đã trở thành những trung tâm logistics chiến lược của Nam Á. Sự kết hợp giữa tài nguyên thiên nhiên đa dạng và hệ thống dịch vụ vận tải, tài chính phát triển đang tạo ra một hệ sinh thái kinh tế năng động, thu hút sự chú ý của các cường quốc.

Sự kiên cường của nền kinh tế sau cơn bão khủng hoảng

Nhìn lại giai đoạn năm 2022, Sri Lanka từng đối mặt với những thách thức nghiệt ngã từ đại dịch Covid-19 và bất ổn tài chính. Tuy nhiên, khả năng phục hồi của quốc gia này khiến nhiều chuyên gia kinh tế bất ngờ. Theo nhận định từ Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), sự phục hồi của Sri Lanka trong năm 2025 mang tính bền bỉ nhờ tăng trưởng diện rộng và kiểm soát lạm phát hiệu quả.

Những con số biết nói đã minh chứng cho sự hồi sinh này:

• Thu ngân sách năm 2025: Đạt mức cao nhất kể từ năm 2007.
• Kim ngạch xuất khẩu: Hàng hóa và dịch vụ chạm mốc gần 17 tỷ USD.
• Vốn FDI: Cơ quan Đầu tư Sri Lanka (BOI) ghi nhận mức tăng vọt 72%, đạt kỷ lục 1,06 tỷ USD, lần đầu tiên vượt ngưỡng 1 tỷ USD.

Du lịch - “Cỗ máy” in tiền ngoại tệ chủ chốt

Với lợi thế về những bãi biển cát trắng, các ngôi đền cổ kính và thương hiệu trà Ceylon danh tiếng toàn cầu, du lịch là nguồn thu ngoại tệ lớn thứ hai của Sri Lanka. Năm 2025, ngành này đã đóng góp 3,2 tỷ USD cho ngân sách quốc gia.

Không dừng lại ở đó, chính phủ Sri Lanka đang đặt mục tiêu đầy tham vọng: đón 3 triệu lượt khách trong năm tới (vượt qua kỷ lục 2,36 triệu khách của năm trước). Bộ trưởng Ngoại giao và Du lịch Vijitha Herath khẳng định, doanh thu từ du lịch sẽ là điểm tựa quan trọng để hỗ trợ nền kinh tế trong giai đoạn tái thiết. Đồng thời, quốc gia này kỳ vọng thu hút 500 triệu USD đầu tư vào hạ tầng du lịch trong năm 2026 để nâng cao năng lực cạnh tranh.

Tầm nhìn xanh và bước nhảy vọt về công nghệ

Sri Lanka không chỉ muốn tăng trưởng về số lượng mà còn hướng tới sự phát triển bền vững. Lộ trình GREAT 2025–2030 với mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2050 là một minh chứng cho tư duy dài hạn. Các dự án điện gió ngoài khơi tại Mannar và Puttalam, cùng công viên điện mặt trời Siyambalanduwa (dự kiến vận hành năm 2026) đang dần thay đổi diện mạo năng lượng quốc gia.

Hiện nay, công suất điện mặt trời áp mái đã vượt 1.350 MW. Với kế hoạch bổ sung thêm 2.600 MW công suất tái tạo, Sri Lanka đang tự xây dựng một lá chắn an ninh năng lượng xanh, giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu.

Song song với năng lượng, lĩnh vực CNTT và dịch vụ số cũng đang trở thành mũi nhọn mới. Tỷ lệ phủ sóng Internet và di động cao tại Nam Á đã giúp Sri Lanka thâm nhập sâu vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu thông qua các dịch vụ công trực tuyến và thanh toán điện tử hiện đại.

Lời kết từ chuyên gia

Sự chuyển mình của Sri Lanka là một bài học điển hình về việc tận dụng lợi thế địa chính trị để vượt qua khủng hoảng. Từ một nền kinh tế dựa nhiều vào nông nghiệp và du lịch truyền thống, họ đang dịch chuyển sang mô hình tăng trưởng đa trụ cột: Logistics - Du lịch cao cấp - Năng lượng xanh - Kinh tế số. Đây chính là công thức để “Viên ngọc Ấn Độ Dương” không chỉ tỏa sáng trở lại mà còn bền vững hơn trong tương lai.

Theo bạn, liệu sự trỗi dậy của Sri Lanka có tạo ra một đối trọng mới trong cán cân thương mại tại Nam Á? Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn ở phần bình luận bên dưới!