Siết chặt quản lý mua bán nhà ở xã hội: Bộ Xây dựng yêu cầu thanh tra gắt gao

Việc thắt chặt quy trình mua bán nhà ở xã hội và đẩy mạnh thanh tra đối tượng thụ hưởng là yêu cầu cấp bách từ Bộ Xây dựng nhằm đảm bảo an sinh xã hội.

Trong bối cảnh nhu cầu về nhà ở giá rẻ ngày càng tăng cao, Chính phủ đã đặt ra những chỉ tiêu đầy tham vọng cho năm 2026 với mục tiêu hoàn thành hơn 158.700 căn nhà ở xã hội (NOXH). Đây không chỉ là con số về xây dựng, mà còn là bài toán về công bằng trong tiếp cận nhà ở cho người thu nhập thấp.

Tiến độ phát triển nhà ở xã hội 2026: Những con số ấn tượng và thực tế

Nhìn vào số liệu 4 tháng đầu năm, thị trường NOXH ghi nhận những tín hiệu khởi sắc về mặt quy mô. Cụ thể, cả nước đã khởi công thêm 40 dự án với khoảng 36.590 căn. Tính lũy kế, có 226 dự án được khởi công với quy mô 228.725 căn, đạt tới 144% so với chỉ tiêu giao. Đáng chú ý, đã có 25 địa phương hoàn thành hoặc vượt mức kế hoạch khởi công.

Tuy nhiên, dưới góc nhìn của các chuyên gia bất động sản, có một khoảng cách lớn giữa con số “khởi công” và con số “hoàn thành”. Thực tế, chỉ có 5.426 căn được bàn giao. Điều này cho thấy một thực trạng đáng lo ngại: nhiều dự án chỉ mới nằm trên giấy hoặc mới động thổ, trong khi người dân vẫn đang mòn mỏi chờ đợi nhà để ở.

Những “điểm nghẽn” khiến nhà ở xã hội chưa chạm tới người cần

Dù chỉ tiêu khởi công đạt cao, nhưng Bộ Xây dựng đã thẳng thắn chỉ ra những tồn tại mang tính hệ thống tại một số địa phương:

• Thiếu hụt quỹ đất sạch: Một số nơi chưa ưu tiên bố trí ngân sách cho công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư, khiến chủ đầu tư không có đất sạch để triển khai.
• Vị trí “xa rời” thực tế: Nhiều quỹ đất được phân bổ đủ về số lượng nhưng lại thiếu hụt về chất lượng. Việc bố trí NOXH ở vùng ngoại ô, xa trung tâm, thiếu kết nối hạ tầng giao thông và tiện ích xã hội khiến những căn nhà này trở nên kém hấp dẫn và gây khó khăn cho sinh hoạt của người dân.
• Rào cản hành chính: Quy trình phê duyệt dự án tại một số tỉnh thành còn chậm chạp, chưa thực sự vận hành theo cơ chế “luồng xanh” hay “luồng ưu tiên” như cam kết.
• Thiếu sự đôn đốc: Tình trạng khởi công cho có để đạt chỉ tiêu nhưng sau đó bỏ ngỏ, thiếu sự giám sát chặt chẽ đối với chủ đầu tư vẫn diễn ra.

Chiến lược quyết liệt để “về đích” trước 31/12/2026

Để giải quyết dứt điểm các tồn tại trên, Bộ Xây dựng yêu cầu Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố phải trực tiếp vào cuộc. Không còn là những văn bản hành chính chung chung, các lãnh đạo địa phương cần làm việc trực tiếp với chủ đầu tư để ký cam kết tiến độ cụ thể.

Đối với các dự án đang thi công, yêu cầu bắt buộc là phải có kế hoạch hoàn thành toàn bộ trong năm 2026. Bộ khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng công nghệ thi công hiện đại (như bê tông đúc sẵn, BIM) để rút ngắn thời gian xây dựng mà vẫn đảm bảo chất lượng.

Với những địa phương chưa đạt chỉ tiêu, giải pháp là rà soát lại toàn bộ danh sách chủ đầu tư, lựa chọn những đơn vị có năng lực thực sự và kinh nghiệm triển khai để cấp phép, khởi công ngay trong quý II.

Siết chặt quy trình mua bán: Chống trục lợi, đúng đối tượng

Một trong những nội dung quan trọng nhất trong công điện lần này là yêu cầu thanh tra, kiểm tra nghiêm ngặt trình tự thủ tục mua bán nhà ở xã hội. Thực tế thời gian qua, tình trạng “xé rào” bán NOXH cho người không đủ điều kiện hoặc đầu cơ trục lợi diễn ra khá phổ biến.

Việc thanh tra sẽ tập trung vào: 1. Xác minh đối tượng thụ hưởng có đúng tiêu chuẩn về thu nhập và cư trú hay không. 2. Kiểm tra quy trình xét duyệt hồ sơ của chủ đầu tư và cơ quan quản lý địa phương. 3. Ngăn chặn tình trạng mua đi bán lại trái phép khi chưa đủ thời hạn quy định.

Quản trị chi phí trước biến động địa chính trị

Không thể bỏ qua yếu tố chi phí đầu vào. Trong bối cảnh giá xăng dầu và vật liệu xây dựng (sắt, thép, cát, đá…) biến động mạnh do ảnh hưởng từ tình hình địa chính trị thế giới, Bộ Xây dựng yêu cầu các địa phương cập nhật và công bố giá vật liệu sát với thực tế.

Điều này cực kỳ quan trọng để chủ đầu tư có cơ sở quản lý chi phí, kiểm soát trượt giá, tránh tình trạng dự án bị đình trệ do thiếu vốn hoặc tranh chấp về giá thành, từ đó đảm bảo giá bán đến tay người dân ở mức hợp lý nhất.

Góc nhìn chuyên gia và bài học kinh nghiệm

Phát triển NOXH không nên chỉ chạy theo con số “khởi công” mà phải tập trung vào con số “bàn giao”. Một dự án NOXH thành công là khi nó đảm bảo được 3 yếu tố: Vị trí thuận tiện - Thủ tục minh bạch - Giá thành hợp lý. Nếu tiếp tục xây nhà ở những nơi “không ai muốn đến”, chúng ta sẽ lãng phí nguồn lực xã hội rất lớn.

Bạn có đang gặp khó khăn trong thủ tục đăng ký mua nhà ở xã hội hay có ý kiến về chất lượng các dự án hiện nay? Hãy chia sẻ cùng chúng tôi ở phần bình luận để cùng thảo luận và tìm giải pháp!